TÜREYİŞ DESTANI
GENEL BİLGİ
TARİHİ KAYNAKLAR
METNİN ANLATILMASI
TARİHİ VE COĞRAFİ DURUMU HAKKINDA
CÜVEYNİ’YE GÖRE UYGURLARIN TÜREYİŞ EFSANESİ
ÇİN KAYNAKLARINA GÖRE TÜREYİŞ EFSANESİ
UYGUR ATALARININ KURTTAN TÜREYİŞLERİ
KAHRAMANLAR
MOTİFLER
DEĞERLENDİRME
KAYNAKLAR
KAYNAKLAR
1) Alâaddin Melik Atâ Cüveynî, Tarih-i Cihan Güşa I, Çev: Doç. Dr. Mürsel Öztürk, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
2) Büyük Türk Klâsikleri, Ötüken-Söğüt, I. Cilt, 1985, İstanbul.
3) Çınar, Ali Abbas, Türk Dünyası Halk Kültürü Üzerine Araştırma ve İncelemeler, Muğla Üniversitesi Matbaası, 2. Baskı, 1997, Muğla.
4) Demirel, Doç. Dr. Hamide, Türk Destanlarında Güzellik, Destan, Masal ve DinUnsurları [...]
DEĞERLENDİRME
Uygur Türeyiş Destanı, Göktürklerin Bozkurt Destanı ile çok yakın benzerlikler taşımaktadır. Bu ilk okuyuşta anlaşılacak kadar açıktır. Hemen bütün Türk destanlarının birinci derecedeki unsuru olan kurt motifi Türeyiş Destanı’nda ilahileştirilmiş ve bir neslin başlangıcı ve devamı bu ilahi motife bağlanmıştır. Bozkurt destanındaki Bozkurt, dişi; buradaki ise hem erkek hem Tanrı’dır. Buna göre Bozkurt Göktürklerde “ana”, [...]
MOTİFLER
Ağaç: Bu efsanede ağaca kişilik verilmiş ve ağaç doğurtulmuştur. Aslında burada ağacın doğurma olayı bahis konusu değildir. Çocuklar tanrı tarafından gönderilmiştir ve ağaç yalnızca onları dünyaya iletme görevi görmüştür. Uygurlar eski Türk Şamanizminin bu inanışlarını daha romantikleştirmiş ve ağacın doğurması gibi bir olayın hikayesini düzmüşlerdir.
Türklerde nehirlerin kavuştukları yerler, kutsal idiler. Tıpkı Oğuz destanında olduğu gibi [...]
KAHRAMANLAR
Kutsal Ağaç: Tola ve Selenga ırmaklarının arasında, kışın bile yaprağını dökmeyen, meyvesinin tadı ve şekli çam fıstığına benzeyen iki ağaçtır. Kutsal bir ışığın gökten inmesiyle gövdesi tıpkı gebe bir kadının karnı gibi şişmiş, dokuz ay ve on gün sonra bu şişkinlik çatlamış ve ağaçtan tıpkı dünyadaki gibi beş çocuk doğmuştur.
Çuçu: Dokuz ay, on gün içinde [...]
