Abdülmecid (1839 – 1861)

Sultan Abdülmecid, 25 Nisan 1823 günü doÄŸdu. Babası Sultan Ä°kinci Mahmud, annesi Bezm-i Âlem Valide Sultan’dır. Sultan Abdülmecid, babasının arzusu yönünde bir eÄŸitim ve terbiye gördüğü için ıslahatçı fikirlere sahipti. Batı âlemine karşı hayranlık besliyordu. Babasının vefatı üzerine, henüz 17 yaşında iken Osmanlı tahtına oturdu. Devletin ilerleyiÅŸi için Avrupaî hayat tarzının ülke çapında yaygınlaÅŸtırılmasını istedi. Saltanatının henüz dördüncü ayında ilân ettiÄŸi Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu sebebiyle Tanzimat Dönemi padiÅŸahı olarak şöhret bulmuÅŸtur.
Sultan Abdülmecid, batılı yazarların takdir ve sevgiyle andıkları bir padiÅŸahtı. Âdil, merhametli, ıslahatçı, yenilikçi bir insan olan Sultan Abdülmecid, çok genç yaÅŸlardan itibaren içki kullanmaya baÅŸladı. 25 Haziran 1861 tarihinde, 39 yaşında iken Ä°stanbul’da veremden dolayı vefat eden Sultan Abdülmecid, Yavuz Sultan Selim’in türbesi yanındaki mezarına defnedildi.

Sultan Ä°kinci Mahmud, ölüm döşeÄŸinde iken, Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklanmış olan Kavalalı Mehmed Ali PaÅŸa, Osmanlı kuvvetlerini Nizip’te yenilgiye uÄŸratmıştı. Sultan Abdülmecid böyle karmaşık bir ortamda tahta çıktı. Mısır Sorunu, Rus donanmasının Hünkâr Ä°skelesi AntlaÅŸmasına uyarak Ä°stanbul’a gelmesi üzerine bir Avrupa sorunu haline geldi.

BaÅŸta Ä°ngiltere, Avusturya, Prusya ve Rusya olmak üzere Avrupalı devletler Osmanlı Devleti ile Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali PaÅŸa arasındaki Mısır sorununu çözmek için bir konferans düzenlediler. Avrupa Devletleri, Mısır’da güçlü bir yönetim istemiyorlardı. Kavalalı Mehmed Ali PaÅŸa’ya karşı Osmanlı Devleti’nin tarafını tuttular ve bu ortamda Londra SözleÅŸmesi imzalandı (1840).

Buna göre; Mısır Osmanlı Devleti’ne baÄŸlı kalacak, ancak yönetimi Mehmed Ali PaÅŸa ve oÄŸulları yürütmeye devam edecekti. Mısır seksen bin altın vergi ödeyecekti. Suriye, Adana ve Girit tekrar Osmanlı yönetimine bırakılıyordu.

Hünkâr Ä°skelesi AntlaÅŸmasının süresi bitince, Londra’da yeniden bir konferans düzenlendi (1841). Toplantıya Osmanlı Devleti’nden baÅŸka Rusya, Fransa, Ä°ngiltere, Prusya ve Avusturya katıldı. Konferansta alınan kararlara göre, BoÄŸazlar’da egemenlik hakkı Osmanlı Devleti’ne ait olacak, ancak barış döneminde hiçbir savaÅŸ gemisi BoÄŸazlar’dan geçmeyecekti.

Bu antlaÅŸma ile Fransa ve Ä°ngiltere Akdeniz’deki güvenliklerini saÄŸlamış oluyorlar, Osmanlı Devleti’nin BoÄŸazlar üzerindeki kayıtsız ÅŸartsız haklarına kısıtlama geliyordu. Rusya ise Hünkâr Ä°skelesi AntlaÅŸması ile BoÄŸazlar üzerinde saÄŸladığı üstünlüğü kaybetmiÅŸ oluyordu.