I. Mustafa (1617 – 1618  /  1622 – 1623)

Sultan Birinci Mustafa, 1592 yılında, Manisa’da doÄŸdu. Babası Sultan Üçüncü Mehmed, annesi Handan Sultan’dır. Sultan Birinci Mustafa güzel yüzlü, seyrek sakallı, sarı benizli ve iri gözlü bir padiÅŸahtı. Ä°ki defa padiÅŸahlık yaptı. Sinirli bir yapıya sahipti.
Sultan Birinci Mustafa, aÄŸabeyi Sultan Birinci Ahmed’in padiÅŸahlığı süresince, on dört yıl sarayın bir odasında hapis hayatı yaÅŸadı. O devirde bu gerekli görülüyordu. Aksi halde ÅŸehzadeler devlet yönetimine karışıyor, hatta padiÅŸahı devirmek için harekete bile geçebiliyor ve devlet birliÄŸi tehlikeye düşüyordu. Buna meydan vermemek için
ÅŸehzadeler “izale” olunur veya bir odaya
kapatılırdı. Sultan Birinci Ahmed, tahta geçtiÄŸinde kardeÅŸini öldürtmemiÅŸ, ancak sarayda mahbus tutmuÅŸtur. Kafes hayatı denilen bu süre sonunda Sultan Birinci Mustafa, Osmanlı hanedanının en büyük erkek evlâdı olması dolayısıyla tahta çıkarılmış fakat kısa sürede dengesiz hareketleri görüldüğünden ulemâ, asker ve devlet erkânının ittifakı ile hal (tahttan indirme) edilmiÅŸtir. Sultan Genç Osman’ın tahttan indirilip katlinden sonra bir kez daha cülûs etmiÅŸse de bir buçuk yıl sonra aklî dengesizliÄŸi nedeniyle tekrar tahttan indirilmesi icab etmiÅŸtir.

Sultan Birinci Mustafa ile birlikte kardeş katli nadiren görülmüş, artık şehzadeler sarayda kafes ardında tahta geçecekleri günü beklemeye başlamışlardır. Tabii vâlide sultanlar, şehzade anaları arasında rekabetler başlamış, her biri bir vezire ve diğer gruplara dayanarak entrikalarla padişah değiştirmeye çalışmışlardır.

Sultan Birinci Mustafa, dindar bir insandı. Sadaka vermeyi çok severdi. Hattâ sarayın havuzuna hizmetçilerin toplaması için para atardı. Saraydaki hayatını ibadet ederek, dinî eserler okuyarak geçiriyordu. Tahta geçmesi için ikinci kez davet edildiği zaman, odasında Kuran-ı Kerim okuduğunu ve padişahlık istemediğini bildirmişti.

Sultan Birinci Mustafa, ikinci padiÅŸahlığının baÅŸlamasından bir buçuk yıl sonra 10 Eylül 1623 tarihinde ÅŸeyhülislâm fetvası ile tekrar tahttan indirildi. Fetvanın gerekçesi olarak da “Aklî dengesi tam olmayan birisinin halife olamayacağı” gösterildi. Sultan Birinci Mustafa tahttan indirildikten on altı yıl sonra, 20 Ocak
1639 günü sinir hastalığından Topkapı Sarayında vefat etti.