Ä°brahim (1640 – 1648)

Sultan Birinci Ä°brahim, 5 Kasım 1615 tarihinde, Ä°stanbul’da doÄŸdu. Babası Sultan Birinci Ahmed, annesi Mahpeyker Kösem Sultan’dır. Sultan Birinci Ä°brahim, uzun boylu, kuvvetli vücutlu ve kumral sakallıydı. Annesi onun yetiÅŸtirilmesi için çok gayret göstermiÅŸti. AÄŸabeyi Sultan Dördüncü Murad’ın âni vefatı, zaten ölüm düşünceleriyle harap olmuÅŸ Åžehzade Ä°brahim’i çok sarstı ve padiÅŸah olduÄŸuna inanmak bile istemedi. Annesinin ve devlet erkânın ısrarlarından ve aÄŸabeyi Sultan Dördüncü Murad’ın cenazesini gördükten sonra aÄŸabeyinin vefatına kesin olarak inandı. Sadrazam Kara Mustafa PaÅŸa, Taht Odası’na geçen Sultan Birinci Ä°brahim’in başına
Hırka-i Saadet Dairesi’nden getirilen,
Hz. Ömer’in Sarığı’nı yerleÅŸtirdi. Sultan
Birinci İbrahim tahta oturdu ve ellerini açarak dua etti:
“Elhamdülillah. Ya Rabbi! Benim gibi zaif bir kulunu bu makama lâyık gördün. Saltanat günlerimde milletimi hoÅŸ-hâl eyle ve birbirimizden hoÅŸnûd eyle”.

Sultan Birinci Ä°brahim, tahta geçtiÄŸi ilk yıllarda sinir hastalığı yüzünden sık sık kriz geçiriyordu. Ancak, daha sonraki yıllarda devlet iÅŸleriyle bizzat ilgilenmeye baÅŸladı. Sultan Birinci Ä°brahim, tahta çıktığında soyunun tek ÅŸehzadesi o kalmıştı. Bu yüzden ilk oÄŸlu Åžehzade Mehmed (Sultan Dördüncü Mehmed) doÄŸduÄŸunda ülkede ÅŸenlikler düzenlendi (2 Ocak 1642). Sultan Birinci Ä°brahim, çok cömert ve lütufkâr bir padiÅŸahtı. Fakirlere ve kimsesizlere yardım etmeyi çok severdi. Çıkardığı fermanlarla açlık ve kıtlığın önlenmesine çalıştı. Saltanatı sırasında, annesi Kösem Sultan’ın etkisinde çok kaldı. Sekiz yıl dokuz ay padiÅŸahlık yaptıktan sonra, 18 AÄŸustos 1648 tarihinde, boÄŸularak öldürüldü.

Sultan Birinci Ä°brahim hakkında, kendi devrine kadar uzanan Osmanlı kaynaklarında, aklî dengesinin bozuk olduÄŸuna dair hiçbir bilgi yoktur. Bu kaynaklar, Sultan Birinci Ä°brahim’in özelliklerinden ve yaptığı iÅŸlerden övgüyle bahsetmektedir. Sadece son zamanlarda bazı yazarlar, onun için “Deli” demektedirler. Sultan Birinci Ä°brahim’e “Deli” ve “Gaddar” diyen ve adının öyle yayılması için çalışanlardan bazılarının, Sultan Birinci Ä°brahim tarafından idam ettirilen Ä°ranlı Åžii EmirgûneoÄŸlu’nun adamları olduÄŸu söylenmektedir.

Sultan Birinci İbrahim, tahta geçtiğinde yirmi beş yaşındaydı. Şehzadeliği sırasında öldürüleceği endişesi ile sinirleri son derece bozulmuştu. Bu sırada sadrazamlık koltuğunda
bulunan KemankeÅŸ Kara Mustafa PaÅŸa
devlet iÅŸlerini en iyi ÅŸekilde yürüttü. KemankeÅŸ Kara Mustafa PaÅŸa, Safeviler’le Kasr-ı Åžirin AntlaÅŸmasını imzalayıp, Ä°stanbul’a geldikten sonra, giriÅŸtiÄŸi malî iÅŸlerde de baÅŸarılı oldu. Ocaklı sayısını indirip maaÅŸlarının düzenli olarak verilmesini saÄŸladı. Bu olumlu faaliyetler sonunda devlet bütçesi denkleÅŸmiÅŸ oldu. Donanma iÅŸleriyle de ilgilenen KemankeÅŸ Mustafa PaÅŸa, her yıl belirli miktarlarda Kadırgalar yapılıp donatılmalarını saÄŸladı.

Erkek çocukları: Dördüncü Mehmed, İkinci Süleyman, İkinci Ahmed, Orhan, Bayezid, Cihangir, Selim, Murad.

Kız çocukları: Ümmü Gülsüm Sultan, Peykan Sultan, Atike Sultan, Ayşe Sultan, Gevherhan Sultan.