MUSEVÄ°LÄ°K

Musevilik, tektanrılı, Ä°brahimi din. Musa’ya atfen bu adı almıştır. Yahudilik, Ä°branilik ve Ä°srail dini terimleriyle de Musevîlik kastedilir.
Dinler Tarihi’nde önemli bir yeri bulunan Yahudilik, kutsal kitaplarında Ahd’e geniÅŸ yer ayırmasından dolayı bir Ahit dini olarak da anılır. Musevi geleneÄŸine göre tanrı Yahudi halkıyla bir ahit (antlaÅŸma) yapmış, emirlerini ve yasalarını Tevrat ÅŸeklinde Yahudilere vermiÅŸtir. BaÅŸta Ä°srail olmak üzere dünyanın çeÅŸitli yerlerinde yaklaşık 14 milyon Musevi vardır. Bu yönüyle dünyanın 11. büyük dinidir.
Ortodoks Musevilere ve dindar Musevilerin çoÄŸuna göre Ä°brahim Peygamber ilk Ä°brani’dir. Nuh’tan sonra putperestliÄŸi reddeden ve tektanrıcılığı savunan ilk kiÅŸi olduÄŸuna inanırlar. Tanrı Ä°brahim’e oÄŸulları olacağını müjdeler (Yaradılış 15:5). Ä°smail ve Ä°shak isimli iki oÄŸlu olur. Ä°shak, tanrının bildirdiÄŸi ÅŸekilde babasının misyonuna devam eder. Kenan Ãœlkesi Ä°shak Peygamber’e tanrı tarafından vaadedilmiÅŸtir. Ä°shak’ın oÄŸlu Yakup Mısır’a göç eder ve zaman içerisinde halkı Mısırlıların kölesi olur. Yakup’un oniki oÄŸlundan biri olan Levi’nin soyundan gelen Musa Ä°srailoÄŸulları’nı Mısır’dan kaçırarak Sina Dağı’na getirir. Burada tanrı tarafından kendisine verilmiÅŸ olan Tevrat’ı halkına verir (M.Ö. 1313 veya Yahudi takvimine göre 2448) ve onları Kenan Ãœlkesi’ne götürür. Musa’nın kardeÅŸi Harun ve onun soyundan gelen erkekler, tanrı tarafından “yüksek din adamları sınıfı” olarak atanırlar (Çıkış 28:1, 2–4).
Ä°srailoÄŸulları Kenan Ãœlkesi’ne yerleÅŸirler ve Åžiloh (Ä°branice: Siloh) tapınağını inÅŸa ederler. Bu tapınağın dikili kaldığı 300 yıl boyunca Ä°srailoÄŸulları tanrı tarafından çeÅŸitli müsibetlerle ve iÅŸgallerle test edilirler. Sapkınlıkları doruÄŸa ulaÅŸtığında tanrı Kenan Ãœlkesi’nin güneydoÄŸu sahillerinde yaÅŸayan Filistinliler’in Åžiloh Tapınağını ele geçirmelerine izin verir. Ä°srailoÄŸulları diÄŸer milletler gibi süreklilik arzeden, sabit bir krallık kurmak isterler.
Bölgede zaman içinde güçlenen Ä°braniler hakimler döneminden sonra bir Yahudi krallığı kurarlar ve başına Yahudilerin kralı olarak Åžaul geçer. Åžaul’un ölümünden sonra, Yahudi Krallığı’nın başına Davud (David HaMeleh) geçer. Davud’un ölmesiyle Yahudi Krallığı’nın başına Davud’un oÄŸlu Süleyman (Ä°branice: Åžlomo HaMeleh) geçer. Süleyman döneminde Yahudi Krallığı altın çaÄŸlarını yaÅŸar. Kudüs ÅŸehri Yahudilerin en önemli ÅŸehri haline gelir. Süleyman Küdüs’e (YeruÅŸalayim) Beth HamikdaÅŸ denilen büyük bir mabed inÅŸa ettirir. Beth HamikdaÅŸ’ın bugün sadece Batı Duvarı saÄŸlam kalmıştır. Bu duvara Türkçe’de AÄŸlama Duvarı denmektedir.

KONU BAÅžLIKLARI :

Ahit Sandığı