SİYAH MÜREKKEP

Karamazı dan bir miktar ovalanıp, suda ıslatılır. Bir hafta kadar sonra mazının dörtte biri kadar zac-ı Kıbrisi (Bakır Sülfat) ile beraberce dövülür. Halis sirke ile ıslatılır. Gereksiz olanlar dibe çöktükten sonra süzülür. Mersin ağacı yapraklarının suda bir ay kadar ıslatıldıktan sonra süzülmüş suyu bir kaba konulur, içine 2,5 gr kadar Şabr-ı Sokotra (‘Azvay”.)’dan bir miktar kaynar suda ıslatılır. Biraz Eftimun (“Gelin Tacı”.) ve Efsintin (“Efsintin”.) ve 20 gr ekşi nar kabuğu alıp suda kaynatmalı. Sonunda bir kapta toplayıp içine 600 gr demir pası, 2 gr Yemen şapı, 4 gr. jengar (bakır pası), 15 gr nöbet şekeriyle beraber dövüp, 15 gün boyunca güneşte bırakılır. Böylece pişmeye başlayan karışım her gün birkaç defa karıştırılır. Toz ve girmemesi için üzeri tülle örtülür. Bir gün sonra demir parçalarını 50 gr bezir isi ve bal kıvamında 150 gr kadar Arap zamkı ilave edilir. Mürekkep haline gelinceye havanda iyice dövülerek ezil sonra gül sirkesi katılıp süzülerek şişeye doldurulur. Birkaç gün sonra kullanılmaya başlanılır.

Siyah mürekkebi elde etmenin başka yolları da vardır.

BEZİR MÜREKKEBİ

Yeterince Arap zamkı bir kaba konur. Bir miktar su ilave edilerek zamkın iyice erimesi için bekletilir. Sonra süzülür. Bezir isi bulunan havana nakledilir. Mazı, narka buğusuyu ve Zac-ı Kıbrısi (Bakır Sülfat) suyu ile biraz da demir hurdası konularak serbest hale gelinceye kadar kaynatılır. Sonra havandaki zamklı isin içine dökülür. Yavaş yavaş dövülerek karıştırılır. Daha sonra gülsuyu, safran, mersin ağacı yemişi suyu da katılırsa daha güzel olur. Karışım, bir şişeye doldurulur. Ağzı sıkıca kapanır. Kullanıma hazır haldedir.

İS ALMA

Saf beziryağı, ağzı hizasına kadar gömülmüş toprak çanağa konur. İçine pamuk ipliğinden kalınca fitil yerleştirilir. Kapalı mekânda yakılır. Üzerine bir çanak kapatılır. Isınacak kapakta isin yanmaması için biraz sonra kaldırılır. Kapakta biriken is, bir kaba veya kâğıda kuş tüyü ile süpürülerek silkelenir. Kapak tekrar kapatılır. Yağ bitinceye kadar bu işleme devam edilir. Elde edilen is, birkaç katlı şeffaf kâğıdın içine sarılarak, ekmek hamurunun içine konur. Fırında, içindeki sert ve yağlı maddelerin yandığı anlaşılıncaya kadar pişirilir. Bu sırada hamurun çatlamamasına ve isin yanmamasına dikkat edilmelidir. Çıradan alınan isin pişirilmesine gerek yoktur.

KAĞIT BOYAMADA  TAVSİYELER VE TEKNİKLER

Kilis’li Muallim Rıfat Bilge açıkladığı ve düzenlediği (tashih ve tertip etmiş olduğu) ‘’Gülzar-i Savab’’ın sonunda, kütüphanelerde gördüğü kâğıt boyama ve renk vermeye dair usulleri eklemiştir. Bunlardan bazıları:

1-Palamut ağacı odununun külünü bir beze çıkın ederek, içinde on gram şap bulunan suda kaynatıp durulduktan sonra süzmeli, bir kilo kınayı hamur haline getirip,

Üzerine sıcak olarak o suyu dökmeli, 24 saat kımıldatmadan bıraktıktan sonra süzmeli, unnabi bir renk olur.

2-Bir çeşit bitkinin çiçeği olan “Asfur” u yıkayıp sarı suyunu attıktan sonra üzerine limon suyu dökerek ovuşturmalı, süzüp bir miktar sirke ilave olunursa kırmızı renk olur.

3- Bir miktar susam çiçeği on gram beyaz şapla bir tencere içinde su ile kaynatılırsa çimeni yeşil olur.

4- Susam çiçeği havanda dövülüp suyu sıkarak çıkartılır. Kâğıt bu suda banyo edilerek güneşte kurutulursa mavi renk olur.

5- Badem yaprağı ilkbaharda toplanıp 5–10 gram şapla bir miktar su içinde kaynatılırsa, altın sarısı güzel bir renk olur.

6- Sonbaharda siyah üzüm yaprağı toplanıp 5–10 gram şapla bir miktar su içinde kaynatılırsa, gayet güzel renk olur. Şayet, elma yaprağı konursa daha güzel olur.

7- Soğanın dış kabuğu bir miktar şapla suda kaynatılırsa gayet hoş renk olur.

8- Hindistan ağaçlarından ‘’bakkam’’ denilen (al ve mor cinsleri vardır) ağacın odunu talaş haline getirip altı gram şapla suda kaynatılırsa kırmızı renk olur.

9- Kına suyu veya gül suyu yahut her ikisi birden bakkam ve bir miktar şapla kaynatılırsa gayet güzel renk olur.

10- Hatmi çiçeği, çöven suyu ve gül suyu ile kaynatılırsa gayet latif renk olur.

11- Gelincik çiçeği, altı gram şap ile bir miktar su içinde kaynatılırsa güzel renk olur.

12- Jengar denilen bakır pası (Bakır Hidrokarbonat) sirke ile ıslatılıp ezilerek halledilirse Jengari renk olur.
Bu oniki maddede tarif edilen renklerle boyanacak kâğıtların aharlı olmaları lazımdır.

13- Lal boya ve yumurta akı, mermer üzerinde deste-senk ile ezilip fırça ile kâğıda sürülürse latif renk olur.

14- Ayva çekirdeği ıslatılıp ham kâğıtlar bununla banyo edildikten sonra, bir miktar ayva yaprağı ile tencere içine konup ağzını hamurla sıvayarak kaynatılır ve ılık ılık kâğıda banyo yapılırsa mülayim bir renk olur.

15- Sülüğen (Minyum) biraz nişasta ile pişirilip, sıcak sıcak fırça ile kâğıda sürüldükten sonra gölgede kurutulup mührelenirse gayet güzel bir renk olur.

16- Civid, lacivert, zırnık ve bunun gibi renkler nişasta ile pişirilerek kâğıda sürülürse, kâğıt o renge boyanmış olur.

17- Altın ve gümüş ezilip, tutkalla (jelâtinli) su ile karıştırılarak aharlanmış kâğıtlara fırçayla serilir ve kuruduktan sonra, altın mühreyle mührelenirse gayet parlak ve hoş olur.

18-Talaş haline getirilmiş kalay Arap zamkı ile mermer üzerinde ezildikten sonra, biraz nişasta, hatemi çiçeği ve jelâtin ilavesi ile kaynatılır ve Semerkand kâğıtlarına sürülüp mührelenirse, sert ve ayna gibi parlak kâğıt olur.

19-Nohut unu suda kaynatılarak, içinde kâğıt banyo edilirse nohudi renk olur.

20- Bir miktar kına su içinde kaynatılarak ince bezden süzüldükten sonra kâğıt banyo edilirse ünnab (hünnap) rengi olur.

21- Bir kâğıt hangi renke boyanmak isteniyorsa istenilen, önce şaplı suya batırılıp kurutmalı, sonra o rengi ihtiva eden suda kâğıdı banyo edip gölgede kurutmalıdır.

22- Cehri boyası su ile kaynatılarak kâğıt banyo edilirse sarı renk olur. Şayet, içine bir miktar şap konursa açık sarı olur.

23- Yeşil asfur’un kırmızısı çivitle kaynatılırsa yeşil olur.

24-Gelincik çiçeği sıkılıp suyunda kâğıt banyo edilirse mor renk olur, bir miktar şap ilave edilirse asumani renk olur. Çivit konulursa çividi olur.

25- Asfur’u bir beze çıkınlayıp sıcak su içinde sıkılır ve çıkan sarı suya kâğıt banyo edilirse limon sarısı olur. Sıkmaya devam edilirse, kırmızı renk çıkar. Bununla kâğıt boyanırsa, önce kırmızı renk, sonra gül şeftali rengi olur.

26- Saruca ağacı dövülüp su ile kaynatılır ve süzülüp kâğıt banyo edilirse turuncu renk olur.

27- Menekşe yaprağı ile mürver’in siyah tohumu dövülüp suyu alınırsa, menekşe rengi olur. Biraz şap konursa asumani renk olur.

28- Bakkam ağacı odunu kaynatılıp içine meşe külünün süzülüp suyu konur ve buna kâğıt banyo edilirse kırmızı renk olur.

29- Mor bakkam’lı suda boyanmış bir kâğıt, sonra şaplı suda banyo edilirse mor olur.

30- Sarı renge boyanmış bir kâğıt, çividi renge boyanırsa yeşil olur.

31- Kırmızı kâğıt, kurt kulağı suyu ile banyo edilirse süt mavisi olur.

32- Mürver’in yemişi bir çömlekte su ile kaynatılıp soğutulursa mor renk olur. Biraz şap ilave edilirse lacivert, şap ilave konursa “Acem mavisi” olur.

33- Soğan kabuğu kaynatılıp kâğıt banyo edilirse samani renk olur.

34- Susam çiçeği bir miktar şapla suda kaynatılırsa, çimen yeşili renk olur. Kaynatılmayıp ikisi bir havanda dövülüp sıkılır ve suyu kâğıda sürülürse, mavi renk olur.

HAT KAĞIT BOYAMA ÇEŞİTLERİ

Beyaz kâğıtlar, hamurları ne olursa olsun, nebati ve madeni boyalarla latif ve çeşitli renge boyanabilir. Bu hususta başlıca iki usul vardır.

1- Banyo Usulü: Ihlamur, çay safran, kök boya, tütün, saman, soğan kabuğu, kına, ekşi nar kabuğu… Gibi renk veren nebatlar, ayrıca suda kaynatılır, rengi çıktıktan sonra, bir miktar şap koyup tekrar kaynatılır ve kâğıtlar, bu suyun içinde banyo edilir.

2- Sürme Usulü: Eğer boya toz halinde ise veya madeni boya ise, mermer üzerinde keskin sirke ile karıştırılıp deste-senk ile iyice ezdikten sonra, nişasta veya kola, pelte halinde pişirilerek buna karıştırılır. Soğuk veya ılık süngerle veya pamukla kâğıda yedirerek sürülür.

Boyanmış kâğıtları güneşe ve çok sıcak yerlerde kurutmamalıdır. Mümkün olduğu kadar gölgede kendi halinde kurutulmalıdır. Düzgün durması için de, nemli iken üst üste yığmalıdır.